İNSANOĞLUNUN EN KADİM HASTALIĞI: ÜSTÜNLÜK ARAYIŞI

Mustafa Aygün

mustafaaygun3458@hotmail.com

Üstünlük algısı, medeniyetten medeniyete değişse de genel olarak beden, zekâ, mal, mülk,bilgi ve para gibi değer atfedilen hususlar bakımından diğer insanlardan daha fazlasına sahip olmak olarak görülmüş. Kimi dönemlerde belli bir soydan, aşiretten, ırktan olmak da üstün sayılmanın gerekleri arasında sayılmış. Ne var ki üstünlüğü insanı erdemlerde gelişmiş olabilmekle ilişkilendirenlerin sayısı ise her zaman azınlıkta kalmıştır.

Bu yazımızda bireysel büyüklük taslamadan bahsetmeyeceğiz. Ondan daha büyük ve yaygın bir sorun haline gelen milletlere mal olmuş üstünlük arayışını ele alacağız.

Bir insanın başka bir insanın yaşam hakkını elinden almasının veya onu kendi istediği şekle sokmak adına, işkenceye varan müdahalelerinin vicdani sorumluğunu yok edebilmesinin, kanımca tek yolu vardır: Kendi soyunun, ırkının, kültürünün, … üstünlüğüne olan kanaatinden güç alan, ıslah etme hakkı yönündeki inancı.

Diğer toplumlara üstünlük kurmak adına neler yapılmamış ki …

Eski Yunan’da Eflatun, yöneticilerin soydan iyi olması, üstün bir soyun halkı yönetmesi gerektiğini söyleyerek “soy” üstünlüğünden doğan hakka vurgu yapıyordu. Güçsüzleri, zayıfları, engellileri doğar doğmaz ölüme mahkûm eden bir anlayışla, devletin doğumları kontrol etmesini tavsiye etmekle kalmıyor, doğuştan zayıf olanların karanlık bir mağarada ölüme terk edilmesini söyleyebilecek kadar ileri gidiyordu. Güçlü ve zinde olanların ise üremesinin teşvik edilmesini salık veriyordu.Sparta’da, yeni doğan, sağlıksız olduğu görülen bebekler Taygetus Dağı’na götürülür ve orada öldürülürdü. Romalılar beğenmedikleri bebekleri Tiber nehrinde boğardı.

Tek tek güçlü bireylerden üstün bir toplum yaratma arzusu sonraları da devam etmiş…

Darwin’in bu konuda Eflatun, Sparta ve Romalılar’dan daha insaflı olduğunu söyleyebiliriz. O, zayıf olanların yok edilmesi işini insanlara değil doğaya bırakıyordu. Güçlüler, uyum sağlayabilenler kalmalı diğerleri ise yok olmalıydı.

Doğanın güçsüz, zayıf olanları ayıklama konusundaki hızı, bazı bilim insanlarının tatmin etmemiş olacak ki Darwin’in akrabası, Sir Francis Galton öncülüğünde epeyce bir taraftar toplayan, yeterince güçlü olmayan ceninlerin ayrılıp diğerlerinin de tıpkı hayvanlar üzerinde yapıldığı gibi ıslah edilmesine dayanan bir anlayış,belli bir dönem bilim dünyasında ve toplumda karşılık buldu. Bu anlayış sayesinde yapılan ve milyonlarca insanın ölümüne neden olan katliamlar meşrulaştırıldı.Amerika Birleşik Devletleri’nde, üstelik 1960 yılına kadar yürürlükte kalan kanunlar marifetiyle çoğunluğu zencilerden oluşan zekâ özürlü, sağır ya da körler zorla kısırlaştırılmıştır.

Kendi toplumlarını “ıslah” etmenin yanında diğer toplumlar da sömürülerek güçlerine güç katmak isteyen devletler, medeniyet götürme yalanına sarılmaktan geri durmamışlardır.

J. S. Mill, liberalizmin babalarından olduğu halde, İngilizlerin Hindistan’da yaptığı zulümleri medenileştirme adı altında meşrulaştırırken, Naziler üstün ırk oldukları yönündeki inançlarına dayanarak Yahudileri, çingeneleri ve engellileri öldürme hakları dolduğunu düşünüyorlardı. İtalyanların 1935 ile 1941 arasında Etiyopya’da,Fransızların Cezayir’de yaptıkları katliamların arkasında yine aynı anlayış vardı.

Medeni oldukları iddiasında olan devletler bilim, sanat, teknoloji, spor vb. alanlarda birbirlerine üstünlük kurmak adına sadece kendi ülkelerinin insanlarına zarar vermekle kalmayıp diğer ülkelerin insanlarını köleleştirerek ve mallarını çalarak sömürmekten de geri durmadıkları görülüyor.

Bu gün Suriye, Irak, Miammar, Filistin de olanlar bu anlayışın değişmediğinin göstergesi.

Güçsüz, zayıf, fakir olanın, edebiyatı dışında insanlar için çekici bir yanı yok sanırım. Öyle olmasaydı, tarihin kanla yazılan sayfalarında rakamlarla ifade edilen kitlesel ölümlerin bir değeri olurdu ve insanlar bundan bir ders çıkarırlardı.